ฟีนิกซ์ (Phoenix)

สัตว์ประหลาดในตำนาน

ฟีนิกซ์สะกดในภาษาอังกฤษได้สองแบบคือ Phoenix และ Phenix เป็นนกที่เชื่อกันว่ามีอายุยืน และมีตำนานปรากฏอยู่ในหลายท้องที่ทั่วโลก ตามตำนานของชาวอียิปต์ มีนกที่คล้ายกันมากเรียกว่าเบนู(Benu)

ฟีนิกซ์มีขนทั่วตัว บางส่วนสีทองบางส่วนสีแดงหรือแดงเข้ม บางแหล่งกล่าวว่าสีแดงทอง และบ้างว่าขนของมันให้รังสีของแสงอาทิตย์ และเปล่งแสงสีทอง ฟีนิกซ์มีลักษณะและขนาดเหมือนนกอินทรีย์ ฟีนิกซ์เป็นนกอาราเบีย มันกินน้ำมันของต้น balsam และกำยาน บางแหล่งว่ามันกินกำยาน และยางไม้หอมเป็นอาหารหลัก ฟีนิกซ์มีอายุยืนยาวมาก มันมีอายุไม่ต่ำกว่า 500 ปี และตามตำนาน ฟีนิกซ์หนึ่งตัวมีชีวิตอยู่ได้หนึ่งครั้งเท่านั้น

เมื่อฟีนิกซ์อายุจะครบ เขาจะสร้างรังจากกิ่งไม้ที่มีกลิ่นหอม ทำให้มันลุกเป็นไฟ และเผาตัวเองในเปลวไฟ จากกองเถ้าถ่านนี้เกิดฟีนิกซ์ตัวใหม่ หรือบางแหล่งว่า เมื่อฟีนิกซ์มีอายุถึง 500 ปี มันสร้างรังด้วยกิ่งโอ๊ก บนยอดของต้นปาล์ม ในรังนี้มันรวบรวม อบเชย, ต้น spikenard และยางไม้ myrrh จากวัสดุเหล่านี้มันสร้างเป็นกอง นอนตัวลง และตายท่ามกลางกลิ่นหอม จากร่างกายของฟีนิกซ์เกิดฟีนิกซ์ตัวใหม่

มีกำลังพอที่จะยกน้ำหนักได้ มันจะนำซากของพ่อที่เหลือจากอาราเบียไปยังเมือง เฮลิโอโปลิส(Heliopolis,เมืองแห่งพระอาทิตย์) ในอียิปต์ และวางลงในวิหารแห่งพระอาทิตย์ บางแหล่งว่าวางไว้ที่แท่นบูชาแห่งพระอาทิตย์ บ้างว่าวางไว้ที่หน้าประตูวิหาร

Herodotus เล่าถึงวิธีการที่มันนำซากที่เหลือของพ่อไปว่า “…ขั้นแรก ปั้นยางไม้ myrh ให้เป็นรูปไข่ที่หนักเท่ากับที่เขาจะยกไหว จากนั้นลองยกมัน และเมื่อเขาได้ทดลองแล้ว จากนั้นเขาเจาะรูไข่ออกเท่ากันน้ำหนักซากพ่อเขา แล้ววางซากพ่อเขาไว้ข้างใน และเขานำห่อพ่อของเขาไปที่วิหารแห่งพระอาทิตย์ สิ่งนี้คืออะไรที่พวกเขากล่าวว่านกชนิดนี้ทำ”

Ovid(กวีชาวละติน 43ปีก่อน ค.ศ. ถึง ค.ศ. 17) เล่าว่าฟีนิกซ์มาจากอาณาจักร อัสซีเรีย(Assyria) อย่างไรก็ตามนกชนิดนี้ปรากฏอยู่ในหลายท้องที่ทั่วโลก และมีชื่อเรียกต่างกันดังนี้ จีน: feng-huang, ญี่ปุ่น: โฮโอ, รัซเซีย: นกไฟ(Firebird), อียิปต์: เบนู(Benu) และคนพื้นเมืออเมรักัน: Yel

ฟีนิกซ์เป็นสัญลักษณ์สากลของความเป็นอมตะ และการเกิดใหม่ และเกี่ยวข้องกับดวงอาทิตย์ ฟีนิกซ์ถูกเปรียบเทียบกับกรุงโรมที่ไม่มีวันตาย และมันปรากฏอยู่ในระบบเหรียญของจักรวรรดิ์โรมันสมัยก่อนในฐานะที่เป็นสัญลักษณ์ของเมืองอมตะ

ในอียิปต์ นกที่คล้ายกันนี้เปียกว่า เบนู มีลักษณะคล้ายนกกระสา เบนูเป็นสัญลักษณ์แห่งการจุติของ โอซิริส(Osiris) และถูกแสดงตัวกับ ร า(Ra) เทพเจ้าพระอาทิตย์

ในจีนนกฟีนิกซ์เรียกว่า Feen-huang มันเป็นหนึ่งในสี่สัตว์ศักดิ์สิทธิ์ของจีน เป็นตัวแทนของจักรพรรดิผู้หญิง เป็นสัญลักษณ์ของคุณธรรมอันสูง และความงดงาม และเป็นตัวแทนพลังลำดับแรกของสวรรค์

หงส์จีน(ในที่นี้ผมเรียกฟีนิกซ์จีนว่าหงส์จีน) มีหัวและหงอนของไก่ฟ้า และหางของนกยูง หรือบางแหล่งว่า “ฟีนิกซ์ของจีนมีปากใหญ่, คอของงู, หลังของเต่า และหางของปลา” ถ้าดูตามธาตุ มันรวมกันจากธาตุต่างๆ เป็นแบบฉบับของทั้งจักรวาล มันมีหัวของไก่(พระอาทิตย์), หลังของนกนางแอ่น เหมือนกับพระจันทร์เสี้ยว, ปีกของมันเป็นธาตุลม, หารงของมันแทนต้นไม้และดอกไม้ และเท้าของมันเป็นธาตุดิน ขนของหงส์จีนมีห้าสีคือ สีดำ, สีขาว, สีแดง, สีเขียว, และสีเหลือง หงส์จีนคาบม้วนคัมภีร์สองม้วนไว้ในปาก และการร้องของมันรวมเสียงทั้งห้าตามมาตรฐานของจีน จากพิธีกรรมทางศาสนาโบราณกล่าวว่า “สีของมันให้ความสุขใจกับดวงตา, หงอนของมันแสดงความชอบธรรม, ลิ้นของมันกล่าวความจริงใจ, เสียงของมันร้องเพลงไพเราะ, หูของมันเพลิดเพลินเสียงเพลง, หัวใจของมันยอมรับกฎข้อบังคับ, หน้าอกของมันบรรจุทรัพย์สมบัติแห่งวรรณคดี และเดีอยของมันมีอำนาจต่อต้านผู้ละเมิด”

หงส์จีนเกี่ยวข้องกับหยินและหยาง ถ้าเป็นเพศผู้เรียกว่า feng แทนหยางและดวงอาทิตย์ ถ้าเป็นเพศเมียเรียกว่า huang แทนหยินและดวงจันทร์ นอกจากนี้ huang ใช้แทน ความสวย, ความละเอียดอ่อนของความรู้สึก และสันติภาพ มันใช้เป็นสัญลักษณ์ของเจ้าสางแสดงถึง “มิตรภาพที่แยกกันไม่ได้” อีกด้วย

ในศาสนาคริสต์ยุคแรก นกฟีนิกส์ถูกรับมาในฐานะที่เป็น คุณสมบัติของการเกิดใหม่และความเป็นอมตะ ต่อมานกฟีนิกซ์กลายเป็นสัญลักษณ์แห่ง การฟื้นคืนพระชนม์ของพระเยซูในวันที่สามหลังจากสิ้นพระชนม์, ชัยชนะเหนือความตาย, ความศรัทธาและความมั่นคงในศาสนา และคุณสมบัติสวรรค์ของพระคริสต์(ในขณะที่นกกระทุงเป็นคุณสมบัติมนุษย์ของพระคริสต์)